Yapılan açıklamada sadece 6.Bölgede yapılacak yatırımlara sağlanacak teşviklere dair detaylara değinilip diğer bölgeler ile ilgili detayların açıklanmaması nedeniyle bir değerlendirme yapmanın erken olacağını düşünerek paketle ilgili görüş bildirmedik. Yaklaşık 1 ay sonra bugün Bakanlık tarafından açıklanan detaylar ve tablolar neticesinde sağlıklı bir değerlendirme yapma imkanı bulduk.
Bilindiği üzere yeni teşvik kanununda Bayburt 16 İl ile birlikte 5.grupta yer aldı. Daha önce Gayri Safi Milli Hâsılada kişi başı geliri 1500 Dolar ve altında olan İllerde yatırımları ve istihdam imkânlarını artırmak amacını taşıyan 5084 sayılı kanundan farklı olarak illerin gruplandırıldığı, il ve sektör bazlarında teşviklerin bulunduğu teşvik kanununun yine bölgesel bazda ve bu kez bölgelerin potansiyelleri ekseninde düzenlenmesini olumlu bir adım olarak değerlendirmekle birlikte ülkemizin en az yatırım harcamaları yapılan ve makro ekonomik performans kriterleri açısından en alt sıralarda yer alan illerinden biri olan Bayburt'un beklentilerini karşılamak adına yetersiz olduğunu düşünmekteyiz.
Genel teşvik uygulamaları, bölgesel teşvik uygulamaları, büyük ölçekli yatırımların teşviki, stratejik yatırımların teşviki başlıklarında ele alınan yeni teşvik politikalarının ülke genelinde milli üretimin teşviki ve cari açığın kapatılmasına önemli katkılar sağlayacağı düşüncesine katılmakla birlikte illerin gruplandırılmasında gözetilen ve 60'ın üzerinde olduğu ifade edilen ekonomik ve sosyal gelişmişlik parametrelerinin tartışmaya açılmasını düşünmekteyiz. Kalkınma Bakanlığı tarafından yapılan çalışma ile tespit edilen İllerin gelişmişlik sıralamasında Bayburt'un üzerinde yer alan Şanlıurfa, Diyarbakır, Kars ve Ardahan gibi illerin 6.bölgede yer almalarına rağmen bu sıralamada bu illerden daha alt sırada yer alan Bayburt'un 5.bölgede yer alması bu gruplandırmalar yapılırken göz önüne alınan kriterlerin yeniden gözden geçirilmesi gerektiğini düşündürtmektedir. Keza yine ekonomik ve sosyal kalkınmışlık açısından Bayburt'tan çok daha yüksek ekonomik ve sosyal yaşam standartlarına sahip Aksaray, Niğde, Çankırı, Giresun, Sinop, Ordu, Tokat ve Yozgat gibi illerle ilimizin aynı teşvik grubunda yer alması bu iller için önemli bir fırsat yaratırken ilimize yatırım çekilmesi açısından olumsuz etkiler doğuracaktır. 6.Bölgede yer alan illere yapılacak yatırımlarda işverenlere sağlanan sigorta pirimi işçi ve işveren desteği ile stopaj desteği bu illerdeki işgücü maliyetleri açısından olağanüstü avantaj sağlamakta, işgücü maliyetini minimuma indirmektedir. Bayburt'un yer aldığı 5.grupta bu destek sadece işveren desteği için söz konusu olup, beklentimiz işçi payı desteğinin de en azından 6.bölgede olduğu gibi 10 yıl olmasa da 7 yıl süre ile bize de sağlanmasıdır. Yine 6.bölgede yer alan illerde yapılacak yatırımlara sağlanan gelir vergisi stopajı desteğinden yararlanamayacak olmak da yatırımcılar tarafından tercih edilmek açısından ayrı bir dezavantaj olarak karşımızda duruyor.
BÖLGEDE TARIM VE HAYVANCILIĞA DAHA FAZLA KAYNAK AKTARILMALI, ÖZEL TEŞVİKLER SAĞLANMALI
İşsizlik, bölgeler arası kalkınmışlık düzeyleri farkları, yatırım-istihdam göstergelerinde gözlemlenen sorunlar gibi yapısal sorunların aşılması amacıyla hazırlanan yeni teşvik yasasının ilimizin ve bir çok ilin önceliklerinden biri olan tarım ve hayvancılık alanlarında bir tedbir içermemesi nedeniyle bu yasanın eksik yanlarından biri olarak görüyoruz. Tarım Bakanlığı tarafından büyük baş hayvan yetiştiriciliğine sağlanan proje bazlı destekler yetersizdir ve geçen yıl ilimizde bu kapsamda sadece 1 adet proje desteklenmiştir. Ayrıca ilimizde, tarım, tarıma dayalı sanayi ve hayvancılığın yanı sıra özellikle turizm sektörüne sağlanacak özel desteklerin de İlde tarım ve sanayinin yanı sıra turizm ve hizmetler sektörünün gelişmesine sağlayacağı katkı mutlaktır. Tarım kesiminde çalışan nüfus yoğunluğu itibarı ile Türkiye’nin ilk 10’u içerisinde bulunan Bayburt maalesef tarımsal üretimde ülkeye katkısı bakımından son sıralardadır. TÜİK'in çalışmalarında bu ve bunun gibi durumların yanıltıcı sonuçlar doğurabileceği göz ardı edilmemelidir.